Mustafa Ka®a

Archive for the ‘SQL Server’ Category

Kullanıcıların veritabanları üzerinde işlem yapabilmeleri için bilgisayarlarının veri kaynaklarına erişiminin sağlanması gerekmektedir.Bu makalede veri kaynaklarına ulaşmayı inceleyeceğiz.

SQL Server veya bir başka veritabanı sunucusu üzerinde oluşturmuş olduğumuz database’lere veri girişi, silinmesi veya güncellenmesi gibi işlemlerin yapılabilmesi için bu kaynaklara ulaşılması gerekmektedir. Veritabanı yönetim sistemlerine erişim yapabilmek için ODBC (Open DataBase Connectivity) kullanabiliriz. Veri kaynakları olarak nitelendirdiğimiz yerlerin sunucu sistemler olma zorunluluğu yoktur yani bir MS Office Access ile oluşturulmuş bir database, bir Excel dosyası içerisinde yer alan bilgiler dahi bir veri kaynağıdır.

Resim-1’den de anlaşılacağı üzere SQL Server üzerinde yer alan sistemuzmani veritabanına kullanıcı veya bilgisayarlara nasıl bağlanılacağına hep birlikte bakacağız.

Resim–1

Veri kaynaklarını bağlamak için kullanacağımız Data Sources (ODBC ) ulaşmak için Başlat >Denetim Masası>Yönetimsel Araçlar (Administrative Tools) tıklamak yeterli. Resim–2

Resim–2

Yönetimsel araçların içerisinde yer alan Data Sources (ODBC) tıklayarak gerekli yapılandırmayı yapacağız. Resim–3

Resim–3

Bağlantı yönetiminin yapılandırılacağı ODBC Data Source Administrator birçok tab karşımıza gelmekte. Bunların içerisinde en sık kullanılanlardan biri olan User DSN (Data Source Name) gelmekte. Eğer User DSN içerisinden bir kaynak eklemesi yapar isek sadece sistem giriş yapmış olan kullanıcılar erişimde bulunabileceklerdir. Yapmış olduğumuz ayarlama registry içerisindeki HKEY_CURRENT_USER\Software\ODBC\ODBC.INI\ODBC Data Sources içerisine düşecektir.Resim–4

Resim–4

System DSN ise tüm kullanıcılara açıktır.Artık bağlantı yapmış olduğumuz bilgisayara hangi kullanıcı log on olursa olsun veri kaynağı görünecektir ve bir çok yapıda System DSN tercih edilmektedir.System DSN’de yapmış olduğumuz kaynak bağlantısı registry’de HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\ODBC\ODBC.INI\ODBC Data Sources içerisinde bulunmaktadır.Son olarak sizlere File DSN’den bahsetmek istiyorum kullanıcıdan tamamen bağımsız dosya olarak kullanımdır.System DNS’de yer alan Add butonuna basarak devam ediyoruz.Resim–5

Resim–5

Create New Data Source en altında SQL Server yer almaktadır. SQL Server dışında Oracle,Visual FoxPro başta olmak üzere çok farklı veri kaynakları da buradan eklenebilmektedir.SQL Server’ı seçerek bir sonraki adıma geçiyoruz.Resim-6

Resim–6

Resim-7’se veri kaynağımıza bir isim,gerekirse açıklama verilebilir.Ben veritabanımızın ismi olan sistemuzmanı’nı yazıyorum.Son kısımda bu veri kaynağının tutulduğu sunucu veya bilgisayarı ister IP numarasından istersek de ismini yazarak next butonuna basıyoruz.

Resim–7

Bağlantı sırasında kullanılacak kimlik bilgilerininde girilmesi gerekmektedir. Windows NT kimlik doğrulama tipini kullanacaksa ilk seçeneği işaretlememiz yeterli. Resim–8

Resim–8

SQL Server üzerinde açmış olduğumuz kullanıcı hesaplarından biriyle kimlik doğrulama yapacak isek SQL Server authentication seçiyoruz ve aktif olan alana kullanıcı adını ve şifresini giriyoruz. Resim–9

Resim–9

Resim–9 ‘da yer alan Client Configuration butonuna basarak bağlanmak istediğimiz SQL Serverın hangi portu ve hangi adı veya network üzerinden erişim için hangi yapılandırmanın olması gerektiği gibi ayarları bu kısımdan yapıyoruz. Burada önemli Veritabanı yönetici SQL Server’ın default portu olan 1433 değiştirmiş bu portun yerine 1905 yazmış ise bizimde bağlantı kurabilmemiz için port numarasını bu kısımdan değiştirmemiz gerekmektedir. Resim-10

Resim–10

SQL Server üzerinde bağlanmak istediğimiz veya erişim hakkımız olan database (veritabanını) seçerek devam ediyoruz. Resim–11

Resim–11

SQL Server’ın system mesajlarında kullandığı dili veya kullanmakta olduğumuz tarih, saat, gün, rakam gibi ayarlamaların sistemimizdeki bölgesel ve dil ayarlarımızdan gelmesini sağlayabiliriz. Örnek olarak tarih formatımız bilgisayarımızda gün/ay/yıl SQL Server üzerinde alınacak bir raporda tarih girmesi gereken yine bu tarih formatıyla girebilecek. Böylelikle daha az sorun yaşanmış olacak. Resim–12

Resim–12

Veri kaynaklarına ulaşmak için yapmış olduğumuz ayarlamaların doğru olup olmadığının testini yapmalıyız. Böylelikle bağlantıda sorun var ise yanlışlıkları veya eksiklikleri giderebiliriz. Bunun için Test Data Sourceç… butonuna basıyoruz. Resim–13

Resim–13

Testi başarıyla tamamladığımızı görmekteyiz. Resim–14

Resim–14

SQL Server üzerinde yer alan sistemuzmanı veritabanına bağlantının geldiği görülmektedir. Resim–15

Resim–15

ODBC ile veri kaynaklarına erişimin sağlanması ile kullanıcıların bu veritabanları üzerinde işlem yapmaları sağlanmaktadır. İş hayatında kullanılan birçok paket programın veritabanına bağlanması bu şekilde yapılmaktadır.

Bir Sonraki Makalede Görüşmek Üzere…

Ka®a

SQL Server 2005 ‘in Servis,protokol ve bağlantı yapılandırılmasının tek bir yerden sağlanması için oluşturulmuş konsol Configuration Manager veritabanı yöneticilerine büyük bir kolaylık sağlamaktadır.

SQL Server 2005 Configuration Manager ile tüm servis, network ve client ayarlaması yapılabilmektedir. Bu bileşen ile merkezi bir yerden istenilen tüm değişikliklerin yapılması veritabanı yöneticisinin işini fazlasıyla kolaylaştıracaktır. SQL Server 2005 üzerinde çalışan servislerin ve konfigürasyonların ayarlanması için Resim-1’de görüldüğü gibi SQL Server 2005 Configuration Manager çalıştırılmalıdır.

Resim–1

SQL Server Configuration Manager açtığımızda karşımıza gelen ekranda ayarlamasını yapabileceğimiz özellikler gelmekte.

SQL Server 2005 Services

SQL Server 2005 Network Configuration

SQL Native Client Configuration

Resim–2

İlk olarak SQL Server 2005 Servisini oluşturan bileşenleri hakkında kısa bilgiler vermek istiyorum.

SQL Server Integration Servives: Veri paketleri oluşturur. Grafiksel ayıklama, dönüştürme ve yükleme işlerini yapar.

SQL Server FullTextSearch: Veritabanı içindeki tablolarda full text denilen (where adi = ‘Mustafa’) kelimeleri text bir katalogda depolanmasını sağlar.

SQL Server: Veritabanı sunucusu ve buna bağlı hizmetleri çalıştıran platformdur.

SQL Server Browser: Managment Studio’dan Analysis Servisi kullanmayı sağlamakta. Kullanılabilen serverları listeler.

SQL Server Agent :SQL Server üzerindeki iş (job) ve Schedule(zamanlama) gibi işlemler yapılmasını sağlar.

Bunların dışında Analysis Services gibi veri madenciliği için ve Reporting Services gibi rapor oluşturma hizmetleri de gerek duyulduğunda eklenebilecek servislerdir.

Resim–3

SQL Server 2005 üzerinde çalışacak servisleri hangi kullanıcı hesabı ile çalıştırılacağı belirlenebilir. Bunun için Log on as tabı kullanılmaktadır. Resim–4

Resim–4

Service tabı hizmetin hangi path’de olduğu, ismi, servisin Start şekli, durumu gibi ayarlamalar burada yapılmaktadır. Resim–5

Resim–5

İstenirse servisin çalışma şeklide belirlenebilir. Örnek olarak servisin otomatik veya manuel çalıştırılması ya da devre dışı bırakılabilir. Resim–6

Resim–6

Hizmetin durdurulması veya çalıştırılması için SQL Server 2005 Service kullanmak yönetici için kolaylık sağlayacaktır. Resim–7

Resim–7

Yapılan ayarlamalar sonucunda SQL Server Browser servisi artık çalışmakta. Bu gibi servisler üzerindeki gerekli işlemler büyük bir kolaylık yapılabilmektedir. Resim–8

Resim–8

SQL Serverın, data aktarımı için (ipc=interprocess communication) kullandığı paylaşım yöntemleri ve protokollerde Configuration Manager’dan yönetilebilmekte. Bu yapılandırma seçenekleri ve protokoller Resim-9’da yer almakta.

Resim–9

Proseslerin aralarında veri iletimi yaparken kullandığı yöntemlerden biride Shared Memory ‘dir. İstenirse Resim-10’daki alan değiştirilebilir.

Resim–10

UNC denilen yol gibi isimle erişmeyi sağlar. Server üzerine çok fazla yük verdiği için çok fazla tercih edilmez. Resim–11

Resim–11

SQL Server’a bağlantı için kullanılan en sık bağlantı tipi olan TCP/IP protokolü, kullanıcıların IP ile erişmesini sağlayan yöntemdir. TCP/IP özellikleri Resim-12’de yer almaktadır.

Resim–12

IP Addresses tabında kullanılan IP ve Port değiştirilebilmektedir. Resim–13

Resim–13

İstenirse bağlantı şekli olarak yeni takma ad (alias)oluşturulabilir. Bunun için Aliases sağ tuş yapılır ve New Alias tıklanır. Resim–14

Resim–14

Alias (takma ad) yapılandırması için Alias name ,port numarası kullanılacak protokol ve bağlanılacak sunucu bilgilerinin girilmesi.Resim-15

Resim–15

Oluşturulan alias Resim-16’de görülmekte. İstenirse 1434 nolu porttan bağlantı sağlanabilir.

Resim–16

SQL Server konfigürasyonlarının tümünün tek bir yerden yapılması işleyiş açısından veritabanı yöneticisine kolaylık sağlamakta. Bundan sonraki makalemizde ise Client tarafında veritabanı sunucusu üzerindeki veritabanlarına ODBC ile bağlanmasını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Kaynak:

http://www.microsoft.com/turkiye/sql/

Bir Sonraki Makalede Görüşmek Üzere…

Ka®a

SQL Server 2005 kullanan veritabanı yöneticilerinin sıklıkla karşılaştığı sorunlardan biride veritabanı boyutlarının artması ve hard diskler üzerinde alan sıkıntısı yaşanmasıdır. Shrink işlemi ile veritabanlarının boyutları küçültülebilir.

Şirket veritabanı sunucusu üzerinde birden fazla veritabanı açılabilmektedir. Gereksinimler karşısında açılan bu veritabanları sabit disk üzerinde belirli bir alan kaplayacak ve bir süre sonra bu veritabanlarının boyutlarının küçültmesi gerekecektir. SQL Server 2005 üzerinde açılan veritabanlarının boyutlarının küçültülmesi işlemi için Shrink kullanılır. Veritabanlarının güncelleme bilgileri Master database’de tutulmaktadır. Shrink işlemine başlamadan önce herhangi bir soruna karşın bu veritabanının yedeklenmesi önerilmektedir.

Shrink işlemi için SQL Server 2005’in yönetim konsolu olan SQL Server Management Studio başlatılması gerekmektedir. Resim–1

Resim–1

Yönetimin yapılacağı sunucuya bağlanılması için gerekli kimlik bilgilerinin yazılması gerekmektedir. Resim–2

Resim–2

Resim–3 SQL Server 2005 üzerinde var olan sistemuzmani veritabanı ve boyutu görülmektedir. Shrink işlemi yapıldıktan sonra bu boyuta tekrar bakıldığında küçültme işleminin başarılı bir şekilde uygulandığını ortaya çıkacaktır.

Resim–3

Küçültme işleminin (Shrink) yapılacağı veritabanı üzerinde sağ tıklayarak Tasks >Shrink >Database çalıştırılır. Resim–4

Resim–4

Shrink işlemi için OK basılması yeterli. Maximum free space in files after shrinking, database ne kadar yüzde ile shrink yapılacağı belirlenebilmektedir. Resim–5

Resim–5

Shrink işleminden sonra veritabanın boyutunun küçüldüğü görülmektedir. Resim–6

Resim–6

Shrink işlemi istenirse otomatik olarak belirlenen zaman aralıklarında başlatılabilir. Bunun için Shrink işlemin yapıldığı yerde Job (görev)oluşturulmalıdır. Bunun için Script butonu tıklanır. Resim–7

Resim–7

Job işlemine bir isim verilerek başlatılır. Resim–8

Resim–8

Shrink işlemi sırasında çalıştırılacak komut bu adımda yer almaktadır. Komutu görmek için Edit butonuna basılmalıdır. Resim–9

Resim–9

Shrink işlemi sırasında kullanılan komut Resim-10’da yer almaktadır.

Resim–10

Shrink işleminin hangi zaman aralıklarında yapılacağını belirlemek için Schedules bölümünde New butonuna basarak gerekli zaman bilgileri girilebilir. Resim–11

Resim–11

Sistemuzmani veritabanının her gün saat 00.00 ‘da otomatik olarak yapılması bilgilerinin girildiği görülmektedir. Burada Schedule bir isim girilerek otomatik zamanlama işlemi başlatılır. İşlemin ne zamanlar yapılacağı (günlük, haftalık, aylık) tekrarlanması kriterleri girilebilir.

Resim–12

Schedule bilgileri girilerek shrink işlemi otomatik olarak belirlenen zaman aralığında çalışacaktır. Resim–13

Resim–13

SQL Server Agent’ın altında yer alan Jobs (görevlerin) altına oluşturulan shrink görevinin geldiği görülmektedir. Resim–14

Resim–14

Bir Sonraki Makalede Görüşmek Üzere…

Ka®a

SQL Server’da komutlar yardımıyla işlem yapmamızı sağlayan Query Analyzer araçını tanıyıp, bu araçtan sistem yöneticileri olarak ne şekilde faydalanabileceğimizi inceleyeceğiz.

Sistem yöneticisi olarak veritabanı sunucuları üzerinde bilgimizin olması bize her zaman için fayda sağlayacaktır. Özelliklede piyasada en yaygın olarak kullanılan veritabanı sunucusu olan SQL Server üzerinde. Daha önceki makalelerde kurulum, backup & restore ve profiler üzerinde durmuştuk. Bu makalede ise SQL Server üzerinde komutlarla her türlü işlemi yaptığımız Query Analyzer üzerinde duracağız. Evet, hiçbir sistemci uygulama geliştiriciler kadar kodlar ve programlama dilleri hakkında bilgiye sahip değildir ve sahip olmak zorunluluğuda yoktur. Ancak basit SQL komutlarını kullanması ona iş yerinde artılar kazandıracaktır. Örnek olarak bir table’da bazı bilgilerin değiştirilmesi gerekebilir bunu Query Analyzer ve SQL komutları yardımıyla kısa bir sürede yapabiliriz.

Ouery Analyzer 3 şekilde çalıştırılabilir. İlk olarak Resim-1’de görüldüğü gibi SQL Server içerinden Query Analyzer tıklanarak. İkinci seçenek olarak Run>isqlw.exe yazmamız gerekmekte ve son olarakta Enterprise Manager ‘dan tools menüsü ve SQL Server Query Analyzer seçeneğinden.

Resim–1

Query Analyzer çalıştıracağımız veritabanı sunucusuna bağlanmamız gerekmekte. Bunun için serverın adını ve authentication bilgilerini yazmamız gerekmekte.Resim–2

Resim–2

Sorgulama yapacağımız veritabanını seçiyoruz. Resim–3

Resim–3

Query Analyzer 3 bölmeye ayrılmıştır. Soldaki bölme o an seçili olan veritabanı sunucusunu nesnelerini göstermekte. Üst sağ tarafta yer alan bölüm sorguların girildiği yer ve sağ alt tarafta ise sorguların sonuçlarını gösteren bölüm yer almaktadır. Yaptığımız sorgunun doğru olup olmadığını check butonu ile kontrol edebiliriz. Resim–4

Resim–4

Sorguyu çalıştırmak için F5 butonuna yâda çalıştır butonuna basmamız gerekmektedir. Resim–5

Resim–5

Messages kısmından oluşan sonuç bilgisi sayısını görebiliriz. Resim–6

Resim–6

Sonuç tablosun tablolar halinde gelmesinin nedeni Results in Grid’sin seçili olmasıdır. Resim–7

Resim–7

Eğer text halinde görülmesini istiyorsak Result in Text seçmeliyiz. Resim–8

Resim–8

Result to File seçerek sonuçların bir dosya halinde olması sağlanır.Resim–9

Resim–9

Sonuçların nerde oluşacağını, dosya tipi ve adını yazmamız gerekmekte. Resim–10

Resim–10

Sorguyu tekrar çalıştırdığımızda Resim–11 ‘deki gibi dosyanın oluşturulduğu bilgisi gelmektedir.

Resim–11

Sorgu sonrası oluşan text dosya görülmekte. Resim–12

Resim–12

İstenirse oluşturulan sorgu daha sonrada kullanılacaksa bu sorgular saklanabilir.Bunun için File>Save As tıklanır.Resim–13

Resim–13

Sorguyu saklayacağımız yeri ve ismini belirtiyoruz. Resim–14

Resim–14

Query penceresini açarak sorgular sonuçunda neler gerçekleştiği gibi bilgileride alabiliriz. Bunlar Trace (iz), statistics (istatistiksel) ve Execution Plan (yürütme planı) görebiliriz. Resim–15

Resim–15

Execution Plan tabında yaptığımız sorgunun nerelere uğradığını, ne kadar zaman harcadığını ve loop (döngüye) çok fazla takılı kalıp kalmadığını da görebiliriz.

Resim-16’da Execution Plana örnek bir ekran görüntüsü yer almaktadır.

Resim–16

Yapmış olduğumuz sorgunun trace’ni de alabiliriz. Bu bize sorgunun ne kadar sürede oluştuğu gibi izlerin bilgisini vermektedir. Resim–17

Resim–17

Sorguların istatistiksel bilgilerinin yer aldığı Statistics tabı Resim-18’de görülmekte.

Resim–18

SQL Server 2005 Query Analyzer ayrı bir araç olarak gelmemekte. Management Studio içerisinde New Query tıklanarak sorguların oluşturulabileceği bir pencere karşımıza gelmekte. Resim-19

Resim–19

Bir Sonraki Makalede Görüşmek Üzere…

Ka®a

SQL Server izleme aracı olan Profiler’ın bize sunduğu avantajlardan yararlanarak Serverımız üzerinde gerçekleşen tüm etkinlikleri izleyebilir, sorunların ve darboğazların kaynaklarını bulabiliriz.

Server etkinliğinin nasıl olduğunu yâda kullanıcıların yapmış oldukları işlemleri görebilmek için SQL Server’ın izleme araçlarından biri olan Profiler’ı kullanırız.Profiler kullanarak hata kaynaklarını bulabilir ve bu hataları düzeltebiliriz.Profiler hem SQL Server 2000’de hem de SQL Server 2005 kurulumla birlikte gelmektedir.Profiler ile bağlantı sorunlarını kullanıcı etkinliklerini çok rahat çözebilirsiniz.Örnek olarak yavaş çalışan bir sorgu var ,bu sorguyu ve nedenini bulabilirsiniz.Ayrıca bu işlemleri yaparken adım adım hareket edebilirsiniz.CPU tüketen kaynak ve sorgularıda bulmanızı sağlayacaktır.

SQL Server 2005 içerisinde Performence Tools’da yer alan Profiler tıklayarak yeni bir izleme (trace) yaratabiliriz. Resim–1

Resim–1

SQL Server 2005 Profiler açılıyor. Resim–2

Resim–2

SQL Server 2005 Profiler Resim-3’de görülmektedir. Artık profiler ile izlemeler yapabiliriz. Resim–3

Resim–3

File >New Trace tıklayarak kafamızda yer alan kriterlere göre bir trace (izleme) yaratabiliriz.Resim–4

Resim–4

Profiler’ın çalışabilmesi için izlemenin yapılacağı Server’la bağlantı kurmak gereklidir. Server name’den SQL Sunucusunu seçerek connect butonuna basıyoruz. Resim–5

Resim–5

Trace özelliklerini oluşturacağız General tabından trace bir isim belirtebiliriz.Ayrıca trace ne zaman duracağı yâda oluşturacağımız trace dosyasının saklanıp saklanmayacağını da Save to file ‘dan ayarlabiliriz.Resim–6

Resim–6

Save to File tıklayarak birazdan çalışacak olan trace dosyanın belirlediğimiz yerde saklanmasını sağlayacağız.Böylelikle daha sonra bu trace tekrar izleyebiliriz.Bunun Save to File ,saklanacak yer ve dosya ismi belirtmemiz yeterli.Resim-7

Resim–7

Event Selection tabında olaylar sırasında görülmesini istediğimiz sütunları seçebilir yâda temizleyebiliriz. Bu olaylar bize nelerde sorun olduğunu gösteren kaynaklardır. Burda dikkat edilmesi gereken unsur Duration ve CPU her zaman görünmesidir. Çünkü duration sütunu bir olayın ne kadar süredir çalışmakta olduğunu mili saniye cinsinden verir, CPU’da olayın işlemci tarafından işlenme süresini yine mili saniye cinsinden vermektedir. Bunlarının dışında Text Data oluşan sorgu ve verileri, Application Name işlemin hangi uygulamadan yapıldığını, NTUserName ve LoginName uygulamayı çalıştıran kullanıcı adını verir. Diğer görünmesini istediğimiz sütunları seçerek devam ediyoruz. Resim-8

Resim–8

İlk trace örneğimizde Column Filters tıklayarak hangi kritere göre bir filtreleme yapacağımızı seçmemiz gerekmekte. Şu an server üzerinde login olan kullanıcının neler yaptığını öğrenmek istiyroum like yazan yere kullanıcı adını yazarak filtreleme işlemini tamamlamış oluyorum ve Run butonuna basarak trace’ın çalışmasını sağlıyorum. Resim–9

Resim–9

Administrator kullanıcısının neler yaptığı tüm bilgileri ile trace penceremde gelmekte. Bu bilgiler incelendiğinde kullanıcı etkinliği ortaya çıkacaktır. Resim–10

Resim–10

Trace penceresinde yer alan diğer bilgiler Resim-11’de görülmekte. Başlama ve bitiş zamanı, duration yazmalar ve okumalar hepsi yer almakta

Resim–11

İkinci trace örneğimizde ise LoginName bazlı bir filtreleme değil de seçtiğimiz bir veritabanına yapılan tüm işlemlerin görülmesini sağlayacağız.Bu yapabilmek için Show all events ve Show all columns check boxlarını işaretliyorum.Daha sonra edit filter’da DatabaseName “sistemuzmani” yazıyorum.Okeyledikten sonra run butonuna basarak trace çalıştırıyorum.Resim-12

Resim–12

Sistemuzmani veritabanına yapılan tüm işlemler görülmekte. O işlem ile ilgili detayı almak için text data üzerindeyken fareye tıklıyoruz. Resim-13’deki gibi kullanıcın yapmış olduğu işlemi rahatlıkla görebilmekteyiz.

Resim–13

Daha önce sakladığımız trace dosyalarını açabilir ve bunlar üzerinde çalışabiliriz. Resim-14’de görülen adımlar yapılmalıdır.

Resim–14

Trace dosyasını saklandığı yerden açıyorum. Resim–15

Resim–15

Önce oluşturduğumuz trace gelmekte. Trace pencerisinde o an alınan bilgiler daha detaylı incelenip sorunun kaynağına ulaşılabilir. Resim–16

Resim–16

Son olarak sizlere Trace penceresinde butonların özelliklerini ve ne işe yaradıklarını göstermek istiyorum. Resim-17’de butonlar ve bilgiler yer almaktadır.

Resim–17

Profiler ,SQL Server’da vazgeçilemez bir izleme aracı,Profiler kolay kullanımı ile çok kısa bir sürede sorunlarınızı çözmenizde yardımcı olacaktır.

Bir Sonraki Makalede Görüşmek Üzere…

Ka®a

SQL Server 2005 üzerinde çalışan veritabanlarının yedeklerinin (backup) nasıl alınacağı, alınan yedeklerden nasıl geri dönüleceği (restore) ve otomatik yedekleme işlemi için Job’ların nasıl oluşturulacağı hakkında detaylı bilgiyi SQL Server 2005 Backup & Restore makalesinde bulabilirsiniz.

Yedekleme ve kurtarma planı yapmak, bunu uygulanır hale getirmek sistem yöneticilerinin işlerinin en önemli parçalarından birini oluşturmaktadır. Veritabanlarının yedeğinin alınması iş yerinin ve sistem yöneticisinin geleceği açısından bir sigorta görevini görür. Bilgiler hiç beklenmedik bir zamanda silinebilir, bozulabilir veya doğal felaketler sonucunda ortadan tamamıyla kaybolabilir. Sistem yöneticisi olarak veritabanlarını belirli zaman aralıklarında yedeklemek ve yedeklerin güvenilir bir yerde saklamak çok önemlidir. Yedekleme yapmadan önce bu iş için prosedürler oluşturmanız tavsiye edilir.

SQL Server 2005 üzerinde çalışan veritabanlarının yedeklemesini yapabilmek için SQL Server Management Studio araçı kullanılır. Yedeği alınacak veritabanını seçmek için Databeses klasörü genişletilir, veritabanının üzerindeki iken mouse’ın sağ tuşuna basılır ve Taks ‘den Backup seçilir. Resim–1

Resim–1

Veritabanı yedeği varsayılanda backup tipi olarak Full alınacak, ayrıca oluşacak yedek yine varsayılanda Program Files\ Microsoft SQL Server\MSSQL.1\MSSQL\Backup klasörünün altında saklanacaktır. Buradaki değerler değiştirilebilir. Veritabanı yedeğini ismi, description (tanımı) istenilen biçimde doldurulabilir. Alıcağımız yedek disk üzerinde olacağından varsayılan yerde saklamak istemediğimizden belirtilen yeri Remove ile kaldırıp Add tuşuna basarak kendi belirlediğimiz yeri seçebilir. Resim–2

Resim–2

Alınacak yedeği işletim sisteminin bulunduğu partition üzerinde tutmak hem performansı azaltacak hemde işletim sisteminin çökmesi durumunda çok büyük sorunlar çıkaracaktır. Zaten doğru olan alınan yedeklerin hiçbir zaman o Server üzerindeki diskte bırakılmaması hatta o Server’ın bulunduğu lokasyonda dahi tutulmamasıdır. Yedekler birden fazla kopya çıkarılarak gerekli etiketleme işlemleri yapılarak, yedeğin çalışır olduğu kontrol edildikten sonra farklı bir yerde korumalı kasalarda saklanmasıdır. Bizde ilk olarak alacağımız yedeği Serverımız üzerindeki farklı bir harddisk’de saklayarak yedek alma işlemine devam ediyoruz. Resim–3

Resim-3

Veriyi var olan bir yedekleme kümesine eklemek istiyorsak “Append to the existing backup set” radio butonunu seçeriz. Yerden tasarruf etmek isteniyorsa “Overwrite all existing backup sets” seçilir. Böylelikle alınacak veri daha önceden oluşmuşların üzerine yazılacaktır. Resim–4

Resim-4

Yapılacak yedekleme işleminin SQL komutuyla nasıl oluştuğunun görülmesi isteniyorsa Script tıklanır ve altında yer “Script Action to New Query Window” seçilir. Böylelikle yedekleme işlemi tamamlandıktan sonra bizim görebilmemiz için bir SQL komutu oluşacaktır. Resim–5

Resim–5

Yedekleme yerimiz, yedek tipimiz ve script ayarımız yapıldıktan sonra ok tuşuna basarak yedeklemenin tamamlanması sağlanılır. Resim–6

Resim–6

Yedek işlemi sonucunda oluşan SQL komutu Resim–7 de yer almakta.

Resim–7

Almış olduğumuz sistemuzmani veritabanının yedeği Resim-8’de görülmektedir.

Resim–8

Almış olduğumuz veritabanının yedeğinden herhangi bir sorundan dolayı geri dönmemiz gerekirse bu seferde restore işlemini gerçekleştirmemiz gerekmektedir.Bunun için yapılması gerekenler ise şunlardır. Yedekten geri dönülecek (restore) veritabanını seçmek için Databeses klasörü genişletilir, veritabanının üzerindeki iken mouse’ın sağ tuşuna basılır ve Taks ‘den Restore seçilir ve çıkan alandan Database tıklanır. Resim–9

Resim–9

Daha önce alınmış yedekler “Select the backup sets to restore” kısmına gelmektedir. Resim–10

Resim–10

Eğer farklı lokasyonada bir yedek almış ve o yedeği yüklemek isteniyorsa From device radio butonu tıklanır ve yedeğin yeri bulunarak yedekten geri dönme işlemine devam edilir. Resim–11

Resim–11

Restore options’tan gerekli ayarlamalar yapılır.Burada dikkat edilmesi gereken kısım Original file name ve Restore As kısmıdır.Daha önce almış olduğunuz yedeğin ismi farklı yazdığınızda hata alabilirsiniz.Biz almış olduğumuz yedeği var olan veritabanının üzerine yazacağımızı işaretleyerek devam ediyoruz.Resim–12

Resim–12

Backup kısmında yaptığımız gibi yedekten geri dönerken yapılan işlemlerin SQL komutu ile nasıl olduğunu merak ediyor isek “Script Action to New Query Window” seçilir. Resim–13

Resim–13

Yedekleme işleminin tamamlandığını gösteren uyarı Resim-14’de yer almakta. Böylelikle daha önce almış olduğumuz veritabanı yedeğinden dönmüş olduk.

Resim–14

Yedekten geri dönme (restore) işlemi sonucunda oluşan SQL komutu Resim–15 de yer almakta.

Resim–15

Yedekleme işlemi gerçek anlamda şirketin geleceği için büyük bir önem taşımakta. Sistem yöneticileri olarak yedekleme işleminin istediğimiz zaman aralıklarında otomatik olarak gerçekleşmesini sağlayabiliriz. Bunun için yapılması gereken işlemler ise aşağıda yer almakta. Yine yedeğini almak istediğimiz veritabanının üzerine gelerek mouse’ ın sağ tuşuna basarız. Çıkan kısa yol menüsünden Backup seçilir. Açılan backup menüsünde yer alan Script tıklanır ve en aşağıda yer alan “Script Action to Job” seçilir. Böylelikle otomatik yedek almak için bir Job (görev) tanımlamış oluruz. Resim–16

Resim–16

Otomatik yedeği alınacak veritabanının ismi, açıklaması yedeği kimin alacağı (default’ta administrator veya sa kullanıcısıdır, istenirse yedek için backup operator tanımlanabilir) bilgiler girilir ve ok butonuna basarak devam edilir. Resim–17

Resim–17

Job(görev) adımları kısmında edit butonuna basarak zamanlama ve diğer adımları yapabiliriz. Resim–18

Resim–18

Resim-19’da Command (komut) kısmında yedeği alınacak veritabanı ve yedeğin nereye alınacağı görülmekte.

Resim–19

Oluşturulan jobun ne zaman çalışacağını yani yedeklemenin otomatik olarak hangi zaman aralıklarında yapılacağını belirlemek için New Job Schedule kullanırız.

Job’a isim vermek gerekir aynı zaman Schedule type belirtilmelidir. Ben burada daily ismini ve yedekleme tipininde tekrarlı (recurring) olmasını seçiyorum. Daha sonra ne zaman yedekleme işleminin hangi periyotlarla gerçekleşeceği belirtilmelidir. Günlük (daily) seçimini yapıyorum, günde kaç defa tekrarlanacağını, yedeğin alınmaya başlayacağı saati belirtiyorum. Burada sistem performansını düşünerek mesai saati dışında bir saati seçiyorum. Artık hergün saat 22:00’da sistemuzmani veritabanın yedeği, E:\Backup klasörünün altında oluşturulacak. Resim–20

Resim–20

Oluşturulan Job ,SQL Server Agent altında Job klasöründe görülebilir.Resim-21

Resim–21

Yapılan Jobların başarılımı veya başarısızmı olduğu görülmek isteniyorsa Job Activity Monitor kullanılabilir. Ayrıca yapılan Joblar sonucunda sistem yöneticisine mail gelmesi isteniyorsa gerekli ayarlamalar yapılarak bu özellikte sağlanabilir. Bu ayarlamaların nasıl yapıldığını SQL Mail ve SQL Mail Agent’ı Yapılandırmak makalesinde bulabilirsiniz http://www.sistemuzmani.com/Articles/Details.aspx?aId=1000000174

Oluşturmuş olduğumuz Job yedeği başarıyla aldığını göstermekte. Resim–22

Resim–22

Serverımız üzerindeki Backup klasörünün altında sistemuzmanı veritabanı yedeğinin otomatik olarak oluştuğu görülmekte. Resim–23

Resim–23

İyi bir yedekleme planı, bu planın gerçekten uygulanması, alınan yedeklerin başka bir lokasyonda dış etkenlere karşı iyi bir şekilde korunmuş ortamlarda saklanması çok önemlidir. Şirketler bilgilerini kaybettiklerinde sadece paralarını değil aynı zamanda itibarlarını da kaybetmiş olurlar. Bu yüzden sistem yöneticileri olarak yedek alma işleminin kesinlikle yapılmasını sağlamamız gerekmektedir.

Bir Sonraki Makalede Görüşmek Üzere…

Ka®a

SQL Server 2000’den sonra uzun süredir beklenen SQL Server 2005 Veri yönetimi ve analizi yazılımının sürümlerini bilmek, ihtiyaçlarınız doğrultusunda şirketiniz yapısını en uygun ürünü seçmenizde yardımcı olacaktır.

MS SQL Server 2000, veritabanı yazılımları arasında kendisine tartışılmaz bir yer elde etti. Bu sebepten dolayı Microsoft çıkaracağı yeni veritabanı yazılımı eskisinden daha iyi olmalıydı. Microsoft, SQL Server 2005’i piyasaya çıkarırken bu yazılımın sadece bir veritabanı programı olmadığını, aynı zamanda iş zekâsı ve analiz yazılımı olduğunu duyurdu. SQL Server 2005 gerçek anlamda hem yazılımcıların uygulamalarını geliştirebileceği daha zengin bir çalışma ortamı sağlarken, sistem yöneticilerinin de veritabanlarının yedeklenmesi gibi işlemlerini rahatlıkla yapabileceği bir platform sunmakta. SQL Server 2005 sürümleri, yükleme için gereken sistem gereksinimlerini hakkında detaylı bilgiyi öğrenmek ve kendi yapımız için en uygun olanını seçmek işleyiş açısından büyük yararlar sağlayacaktır.

MS SQL Server 2005 sürümlerini şu şekilde sıralayabiliriz.

SQL Server 2005 Express Edition

SQL Server 2005 Workgroup Edition

SQL Server 2005 Developer Edition

SQL Server 2005 Standard Edition

SQL Server 2005 Enterprise Edition

SQL Server 2005 Mobile Edition

SQL Server 2005 Express Edition

Daha önce Microsoft’un ücretsiz veritabanı yazılımı olan MSDE’nin yerini alan Express Edition kolay ve esnek yapısı ile bilgilerin korunması için sağlam bir yapı sunmaktadır. Tablo–1’de Express Edition yükleyebilmeniz için gereken sistem gereksinimleri yer almaktadır.

Tablo–1

Ayrıca SQL Server Express Edition kurabilmeniz için IE 6.0 veya sonraki sürümler, .NET Framework 2.0 yüklemeniz gerekmektedir.

SQL Server 2005 Workgroup Edition

Bu sürüm küçük işletmeler aynı zamanda büyük işletmelerde yer alan küçük çalışma grupları için ideal bir sürümdür. Web sunucuları ve veri uygulamaları için bir veritabanını kullanmasına yardım eden özellikleri tamamıyla içermektedir. Bir veritabanı yazılımı için gereken tüm temel özelliklere sahiptir. Uygun fiyatından dolayı birçok küçük işletmenin tercihi olabilecek bir sürümdür. Tablo–2’de Workgroup Edition yükleyebilmeniz için gereken sistem gereksinimleri bulabilirsiniz.

Tablo–2

Yukarıdaki sistem gereksinimlerine ek olarak IE 6.0 veya sonraki sürümlere ve Raporlama Servisleri için Microsoft Internet Information Services (IIS) 5.0 veya sonraki sürümüne ve ASP.NET 2.0 veya sonraki sürümüne ihtiyacınız var.

SQL Server 2005 Developer Edition

Uygulama geliştiriciler için yeni projelerini yaratmalarına olanak sağlayan bir sürümdür. Önceki sürümlerden bir farkı da win32, x64, IA64 Eterprise Edition’nın tüm işlevselliğine uygundur, ancak üretim sunucusu olarak değil, geliştirme ve test sistemi olarak kullanılmak üzere lisanslanmıştır. Tablo–3’de Developer Edition 32-bit ve x64 platformlarda yükleyebilmeniz için gereken sistem gereksinimleri bulabilirsiniz.

Tablo–3

Yukarıdaki sistem gereksinimlerine ek olarak IE 6.0 veya sonraki sürümlere ve Raporlama Servisleri için Microsoft Internet Information Services (IIS) 5.0 veya sonraki sürümüne ve ASP.NET 2.0 veya sonraki sürümüne ihtiyacınız var.

SQL Server 2005 Standard Edition

Standard Edition, KOBİ’ler (Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler) için veri yönetimi ve analiz imkanı sağlayan ekonomik sürümdür. Veri ambarına küplemelerine ve işletmelerin ihtiyaçlarını karşılayabilecek düzeyde E-Ticaret yapabilmelerine olanak sağlamaktadır. Aynı zamanda iş çözümleri içinde kullanılabilir. Tablo–4’de Standard Edition 32-bit ve x64 platformlarda yükleyebilmeniz için gereken sistem gereksinimleri bulabilirsiniz.

Tablo–4

Yukarıdaki sistem gereksinimlerine ek olarak IE 6.0 veya sonraki sürümlere ve Raporlama Servisleri için Microsoft Internet Information Services (IIS) 5.0 veya sonraki sürümüne ve ASP.NET 2.0 veya sonraki sürümüne ihtiyacınız var.

SQL Server 2005 Enterprise Edition

Büyük ölçekli şirketlerin kurumsal veri yönetimi ve iş zekâsı çözümleri için tasarlamış sürümüdür. Diğer sürümlerle kıyaslamak gerekirse en üst düzeyde ölçeklenebilirliği ve kullanılabilirliği sağlamaktadır. Tablo–5’de Enterprise Edition 32-bit ve x64 platformlarda yükleyebilmeniz için gereken sistem gereksinimleri bulabilirsiniz.

Tablo–5

SQL Server 2005 Mobile Edition

Yazılımcıların Visual Studio 2005 ile tam entegre çalışmalarına sağlayan bu sürüm ile şirket bilgileri mobil aygıtlara da (PDA, SmartPhone vb) yayabilecek bir çalışma ortamı sunmaktadır. Tablo–6’da Mobile Edition yükleyebilmeniz için gereken sistem gereksinimlerini ve çalışma ortamlarını bulabilirsiniz.

Tablo–6

SQL Server 2005, hem Veritabanı Yönetimi Açısından, hem Geliştirme Açısından hem de İş Zekâsı Açısından birçok yeni özellikler getirerek pazardaki yerini çok sağlamlaştırmıştır. Yukarıdaki bilgiler doğrultusunda en uygun sürümü seçerek sizlerde bu özeliklerden faydalanabilirsiniz.

Kaynak:

http://www.microsoft.com/turkiye/sql

Bir Sonraki Makalede Görüşmek Üzere…

Ka®a

Şirketler, uluslararası rekabetin son derece önemli olduğu, hızlı ve doğru kararlar almanın, bunları uygulamaya geçirmenin hayati önem taşıdığı bir piyasada var olma mücadelesi vermektedirler. Bu yarışta bir adım önce geçebilmek için yeni teknolojilere, müşteri veriminin ve rekabet gücünü arttıracak yazılımlara ihtiyaç duymaktadırlar.Bu yazılımların arkasında çalışan veritabanı sunucularından biride SQL Server ‘dır.

Şirket yöneticileri veya birim müdürleri gün içerisinde sürekli değişen bilgilerin raporlarını isteyip bu bilgiler doğrultusunda farklı stratejiler belirleyip işleyiş ile ilgili kararlar alabilmektedirler. Raporları elle hazırlamak, hatta her saat onlara e-posta veya çıktı olarak vermek zahmetli ve sıkıcı bir iştir.

Aşağıdaki yer alan Şekil-1’de Query Analyzer ‘dan alınan bir sorgu bulunmaktadır.Makalenin sonunda Access ile aynı sorgunun oluşturulması, rapor olarak hazırlanması ve istenilen zaman aralıklarında e-posta olarak gönderilmesi detaylı bir şekilde anlatılmaktadır.

Şekil-1

MS Office Yazılımının Professional Sürümlerinde MS Access Programı yer almaktadır. Normal kurulum yapıldığında Access programı da kurulum ile beraber gelmektedir.Access programını açtığımızda karşımıza Şekil-2’de yer alan ekran görüntüsü gelmektedir.

Aç menüsünün altında Yeni Dosya oluştur seçeneği seçilir.

Şekil-2

Yeni dosya oluştur seçeneğine basıldığında Şekil-3’ de yer alan menü çıkar.Bu menüde Yeni veritabanı dosyasının nerede kaydedileceği ve dosya adı yazılır.

Şekil-3

Veritabanı oluşturulduktan sonra SQL Server yer alan Table(Tabloları) seçilmeli ve bunlar oluşturulan veritabanına bağlanmalıdır. Tablolar seçilirken dikkat edilmesi gereken istenilen bilgilerin hangi tablolara yazıldığıdır. Çünkü oluşturulacak rapor veya sorgular ilgili tabloda var olmalıdır ki bilgiler alınabilsin.

Şekil-4

Tabloları bağlarken dosya türünün belirtilmesi gereklidir. Bunun için SQL Server’daki kullanılan veritabanına bağlanılmalıdır. Dosya türüne basılır, ODBC Veritabanları( ) seçilmelidir. Şekil-5

Şekil-5

Şekil-6’da Veri Kaynağının nereden seçileceği görünmektedir. Makine veri Kaynağı seçilir. Kullanmakta olduğunuz makinede var olan Veritabanları görünmektedir.

Eğer sizin kullanmak istediğiniz veritabanı burada mevcut değilse, eklemeniz gerekmektedir.

Şekil-6

Çalışılmak istenen veritabanı bilgisayarda bağlı değilse Şekil-6 ‘da yer alan Yeni Butonuna basıldığında. Şekil-7’de yer alan Veri Kaynağı oluştur ekranı gelmektedir. Kullanıcı veri kaynağı seçilir ve ileri tuşuna basılır.

Şekil-7

Şekil-8’de yer alan Veri kaynağının , hangi sürücüden oluşturulacağı istenir. SQL Server seçilir ve ileri tuşuna basılarak veritabanının bağlanmasına devam edilir

Şekil-8

Şekil-9 ‘da veri kaynağına verilmesi istenilen ad ,tanımlamak istenirse açıklaması yazılır.Sunucu kısmına hangi SQL Server ‘a bağlanmak isteniliyorsa o sunucunun adı veya IP’si yazılmalıdır.

Şekil-9

SQL Server’a bağlanılabilmesi için kimlik doğrulaması istemektedir. Şekil–10 ‘da gibi SQL Server ‘ın hangi kimlik doğrulama tipini kullandığının bilinmesi ve ona göre uygun seçim yapılıp kullanıcı adının girilmesi gerekir.

Bkz: SQL Server Güvenliği makalesinde kimlik doğrulama tiplerini ve daha fazla bilgiyi bulabilirsiniz.

Şekil-10

Bağlı bulunan SQL Server üzerinde çalışan veritabanlarının listesi Şekil-11’deki gibi gelmesi gerekmektedir.

Şekil-11

Şekil 12’de ise kullanılan dil seçeneği,para birimi,tarih v.b ayarlamalar yapılır.Son tuşu ile SQL Server üzerinde bulunan bir veritabanı bilgisayara bağlanmış olur.İstenirse Veri Kaynağı Sınanması ile doğru bir yapılandırmanın olup olmadığı da kontrol edilebilir.Şekil-13’de veritabanının geldiği görülmektedir

Şekil-12

Şekil-13

Şekil-14 ‘de veritabanına oturum açmak için kullanıcı adının ve parolasının girilmesi gereklidir.

Şekil-14

Bağlantı sağlanıldığı zaman o veritabanında bulunan tüm tablolar gelmektedir.Burada kullanmak istenilen tabloların seçimi yapılır.Şekil-15’ de bu seçim görülmektedir.Parolayı kaydet seçildiği zaman o tablolar ile ilgili her işlem yapıldığında parolayı sorması engellenmiş olur.

Şekil-15

Şekil-15’deki tabloların seçilmesi ve bağlanması tamamlandıktan sonra Tablolar bölümüne işaretlenen tabloların geldikleri görülür.Şekil-16

Şekil-16

Dosya oluşturulması ve tabloların bağlanması tamamlandığına göre Sorguların, Formların istenilen diğer tüm işlemlerin oluşturulması aşamasına geçilebilir.

İstenilen raporlarda, olması gereken değerleri alabilmek için sorgular belirli sınırlamalara göre oluşturulmalıdır.

Sorgu menüsündeki, Yeni butonuna basılarak yeni bir sorgunun nasıl yapılacağını soran bir menü ile karşılaşılır Şekil–17.Tasarım görünümü seçilir ve tamam butonuna basılır.

Şekil-”17

Sorguda kullanılacak tablolar ekrana gelir, almak istenilen raporda bilgisine ihtiyaç duyulan tablolar seçilir. Şekil–18

Şekil-18

Tabloların seçiminden sonra bu raporda çıkması istenilen veya sınırlamaların hangi alanlara yapılması isteniyorsa, o alanlar tutularak sorgu menüsüne atılır.Şekil-19

Şekil-19

Sorgu oluşturulduktan sonra gerekli sınırlamalar yapılarak istenilen bilgilere ulaşılabilir.

Şekil-20’de bu şekilde hazırlanan bir sorgu görünmektedir. Access de bir sorgu hazırlanırken bilinmesi gereken bileşenler ve alanlar aşağıda yer almaktadır.

Şekil-20

Alan: Tabloda var olan alan adıdır.

Tablo: Sorguda seçilen tablodur.

Sırala: Order by komutunun yaptığı işi yapar.

Artan : sql dilinde ASC ‘ye denk gelmektedir.

Azalan: sql dilinde DESC‘ye denk gelmektedir.

Göster: Sorgu sonrasında alan adının gözüküp gözükmeyeceği buradan belirlenir

Ölçüt: Sorguda belirleyici koşullun yazıldığı yerdir.Şekil-20’deki kategori adı kısmında “Windows” yazan benzeyen bir değerin olup olmadığı ,ikinci koşulun ise 4 ve 4’den daha az puan alan yazarların olması koşulu istenmektedir. butonu ise Sql dilinde sum(toplam) alınmasını sağlamaktadır.

butonu ile sorgu çalıştırılır ve Şekil-21’deki sonuç ekranı görünür.

Şekil-21

Hazırlanan sorgunun sql cümleciği Şekil-22 ‘deki gibi görülebilir.

butonuna basarak SQL Göster seçilir ve Şekil-23’de yer aldığı gibi Sql sorgu cümlesi çıkar.

Şekil-22

Şekil-23

Raporlar menüsünden rapor oluşturarak istenildiği zaman çıktı veya e-posta ile sunumun yapılması sağlanır. Yeni tuşuna basılır ve raporun hangi seçenekle oluşturulacağı seçilir.

Şekil–24 ‘deki gibi Rapor Sihirbazı seçilir

Şekil-24 

Raporda tablodan mı oluşturulan sorgudan mı alınacağı ve hangi olanların seçileceği Şekil-25’deki menüden yapılır

Şekil-25

Daha sonra Şekil-26’dan gruplandırma düzeyi eklemek isteniyorsa eklenir, eklenmek istemiyorsa ileri tuşuna basılarak devam edilir.

Şekil-26

Raporda herhangi bir alana göre sıralama yapılarak bir çıktı görüntüsü oluşturmak isteniyorsa bu menü yardımı ile yapılır. Şekil-27’de Puan Alanı azalan sıralama şeklinde yani rapor büyükten küçüğe doğru gelecek şekilde sıralanır.

Şekil-27

Şekil-28’den Rapor yerleşimi, raporun yönü gibi ayarlamalar yapılabilmektedir.

Şekil-28

Raporda kullanılacak stil belirlenir. Şekil-29

Şekil-29

Rapora istenilen başlık verilebilir ve önizleme yapılır. Son tuşu ile rapor sihirbazı tamamlanmış olmaktadır. Şekil-30

Şekil-30

Oluşan rapor Şekil-31’deki gibi görünmektedir.

Şekil-31

Eğer oluşturulan sorgunun veya raporun e-posta ile gönderilmesi isteniyorsa

Makrolar menüsünden Yeni tuşuna basılarak gerekli ayarlamalar yapılır.

Eylem kısmından Nesne Gönder seçilir. Daha sonra nesne türü yani sorgunun mu , raporun mu gönderileceği seçilir.

Şekil-32’de ki gibi ayarlamalar yapılarak e-posta gönderimi sağlanılır.

Şekil-32

Eğer Makronun otomatik olarak istenilen zamanlarda çalışması ve e-posta ile gönderilmesi isteniyorsa aşağıdaki adımlar takip edilerek bu işlem yapılır.

Şekil-33’de makronun kısa yolu oluşturulur.

Şekil-33

Denetim masasında Zamanlanmış görevler seçilir.Şekil-34

Şekil-34

Zamanlanmış görev ekleye basılır. Şekil–35 ‘deki gibi Görev sihirbazı başlar

Şekil-35

Çalıştırılması istenilen programın seçimi yapılır.Eğer program menüde yoksa Gözat’tan makronun kısa yolu eklenir Şekil-36’da

Şekil-36

Bu görevin ne sıklıkla çalışacağı günlük, haftalık v.b zaman aralıkları Şekil-37’deki gibi ayarlanır.

Şekil-37

Görevin başlangıç saati. Çalışma sıklığı ve başlama tarihi Şekil-38’deki menüden yapılır.

Şekil-38

Bu görevi çalıştıracak kullanıcı adı ve parolası yazılır Şekil–39.İleri tuşuna basılarak görevin tamamlandığı ekranı gelir ve son tuşu ile zaman çizelgesine eklenir.

Şekil-39

Şekil-40

Ayarlanan zaman geldiğinde makro otomatik olarak çalışır.Şekil-41’deki gibi ekran görüntüsü gelir.

Şekil-41

Makro da ayarlanan e-posta adresine belirtilen zamanda e-postanın geldiği görülmektedir.

Şekil-42

Sürekli raporlar alan departmanlara bu ayarlamalar yapılarak, hem işten, hem zamandan tasarruf yapılabilir. Raporun her gün tekrardan hazırlanması ve unutulup gönderilmemesi gibi sorunları ortadan kaldıracaktır. Ayrıca bu iyilik size arkadaşlarınız tarafından Kahve v.b şekillerde geri dönecektir

Bir sonraki makalede görüşmek üzere…

Ka®a

Windows 2000/2003 Server da var olan kullanıcı yetkileri, kullanıcıların domain içinde veya lokaldeki üyelikleri sistem güvenliği için çok önemlidir. Aynı şekilde  SQL Server 2000’de de kullanıcılara tanımlanan oturumları, izinleri ve rolleri detaylı bir şekilde bilmek ve bu gereksinimlere göre tanımlamalar yapmak sistem güvenliğini sağlamak açısından belirleyici özelliklerdir.Atadığınız roller ve izinler veritabanına bağlanan kullanıcıların hangi tür veriye ulaşabileceklerini veya neleri yapıp yapamayacaklarını belirler.

SQL Server Güvenlikleri dört ana başlıktan oluşmaktadır. Bunlar;

SQL Server Kimlik Doğrulama Kipleri Sunucu Oturumları İzinler Roller

1.Adım Olarak SQL Server Kimlik Doğrulama Kipleri

SQL Server’da iki tür kimlik doğrulama kipi vardır

Windows Authentication Only:Windows etki alanında bulunan kullanıcı ve grup hesaplarını kullanabilirsiniz.Domain’de (etki alanında) tanımlı kullanıcılara birde SQL Server oturum açma adı ve parolası vermenize gerek kalmadan veritabanlarına erişim yapabilirler.

Karma Güvenlik: Veritabanına şirket dışından erişim oluyorsa, etki alanı kullanılmıyorsa Karma Güvenlik kipiyle veritabanlarına erişim sağlanabilir.

SQL Server kimlik doğrulama kiplerini görmek için Enterprise Manager tıklayın çalışmak istediğiniz Sunucuyu içeren sunucu grubuna erişin, sonra da ve Enterprise Manager ağaç yapısındaki sunucu adını farenin sağ düğmesiyle tıklayın ve özelikleri seçin. Security tabında kimlik doğrulama modları yer almaktadır.

2.Adım Olarak Sunucu Oturumları

İki tür kimlik doğrulama kipi bulunduğu gibi iki türde sunucu oturumu mevcuttur. Etki alanın oturumlarını, etki alanında ya da yerel kullanıcı hesabını yerel grup hesaplarında ya da evrensel veya genel etki alanı grup hesapları olabilen etki alanı hesaplarını kullanarak yaratabilirsiniz. SQL Server oturumlarınız unique (benzersiz) bir oturum adı ve parola belirleyerek yaratırsınız. Varsayılan ayar olarak gelen oturumlar aşağıda yer almaktadır.

Yerel Administrators grup Yerel Administrator hesabı sa oturumu guest oturumu dbo oturumu </LI>

3.Adım Olarak İzinler

İzinler, kullanıcıların SQL Server üzerinde yada bir veritabanında yapabileceklerini belirler ve kullanıcılara oturum kimlik’ine ,grup üyeliğine ve rol üyeliğine göre verirler.Kullanıcıların veritabanında bir değişiklik yapma yada bir şeyi silme gibi eylemleri gerçekleştirmeden önce uygun izinlere sahip olmaları gerekmektedir.

SQL Server izinler üç ana başlıkta toplanır:

Nesne izinleri (object permissions) Bildiri izinleri (statement permissions) Kendiliğinden izinler (implicit permissions) </LI>

Nesne İzinleri:Tablo ,görünüm ve sütunları erişimi düzenleyen izinlerdir.Örneğin sadece raporlama üzerinde çalışan bir kullanıcıya bir tablodan sadece bilgi seçme (select) hakkı verilebilir,bu kullanıcı tabloya herhangi bir bilgi ekleme(insert),güncelleme(update) ve silme(delete) yetkisi vermeyebiliriz

Nesne Türü Eylemler

Column                                          select ve update

Row                                               N/A(Tablo düzeyinde ayarlanır)

Stored Procedure                             Execute

Table                                              Select,insert,update,delete ve references

View                                              Select,insert,update,delete

Bildiri İzinleri:Bir veritabanı yaratmak veya bir veritabanına nesne eklemek için kullanılan yönetici izinleridir.Bu tür izinleri System Administrators rolüne sahip üyeler kullanabilir.Varsayılan ayarlarda normal oturumlara bildiri izinleri verilmez,daha sonra isteğe bağlı olarak verilebilir.Örneğin bir kullanıcıya veritabanını yedekleme izni vermek istiyorsanız backup database yürütme izni verilmelidir.Bu tür izinler verilebilir ve daha sonra o kullanıcıda geri alınabilir izinlerdir.Bu izinler aşağıda yer almaktadır:

Create Database: Kullanıcının Veritabanı yaratıp yaratmayacağı belirler.

Create Default: Kullanıcının tablo sütunu içinde varsayılan bir değer yaratıp yaratmayacağını belirler.

Create Function: Kullanıcının veritabanında kendi tanımladığı bir işlev değer yaratıp yaratmayacağını belirler.

Create Procedure: Kullanıcının saklı yordam değer yaratıp yaratmayacağını belirler.

Create Rule: Kullanıcının bir tablo sütunu değer yaratıp yaratmayacağını belirler.

Create Table: Kullanıcının bir tablo değer yaratıp yaratmayacağını belirler.

Create View: Kullanıcının bir görünüm değer yaratıp yaratmayacağını belirler.

Backup Database: Kullanıcının veritabanını yedekleyip yedekleyemeyeceğini belirler.

Backup Log: Kullanıcını işlem günlüğünü yedekleyip yedekleyemeyeceğini belirler.

Kendiliğinden İzinler: Önceden tanımlı rollerin üyeleri yada veritabanı nesnesi sahiplerin kendiliğinden olan izinleridir. Kendiliğinden olan izinler değiştirilemezler. Örneğin System Administrators’ın SQL Server’da tüm eylemleri gerçekleştirebilmesi gibi.

4.Adım Olarak Roller

Bir grup kullanıcıya kolayca izin atayabilmek için kullanılan ve değiştirilemeyen önceden tanımlı izinlerdir.

Sunucu Rolleri Veritabanı Rolleri

Sunucu Rolleri: Sunucuyu yönetebilmek için kullanılır. Sunucu rolleri sunucu düzeyinde ayarlanır ve önceden tanımlıdırlar. Bu izinler tüm sunuyu etkiler ve değiştirilemezler.

Resimdeki sunucu rollerinin açıklamaları ise şu şekildedir.

Bulk Insert Administrators(bulkadmin): Veritabanına yığın eklemeleri yapmaları gereken etki alanı hesapları için tanımlanmış roldür. Bu rolün üyeleri bulkadmin’e üyeler ekleyebilir ve Aşağıda belirtilen izinlere sahiptirler.

Database Creators(dbcreator): Veritabanı yaratma, değiştirme ve iptal etme yetkisini içeren roldür. Aşağıda belirtilen izinlere sahiptirler.

Disk Administrators(diskadmin):Disk dosyalarını düzenleyebilme yetkisi verilmek istenen kullanıcılara atanan roldür. Aşağıda belirtilen izinlere sahiptirler.

Process Administrators(processadmin): SQL Server işlemleri denetleyebilme yetkisine sahip kullanıcılar bu role eklenirler. Process admin’e üye ekleyebilirler ve işlemleri kesebilirler.

Securtiy Administrators(securityadmin):Oturumları düzenler, veritabanı izinleri yaratır ve hata günlüklerini okuması gereken kullanıcılar bu role eklenirler. Aşağıdaki izinlere sahiptir.

Server Administrators(serveradmin): Sunucu ayarlamaları yapabilmesi ve sunucuyu kapatılabilmesi gereken kullanıcılar bu role eklenirler ve aşağıda yer alan izinlere sahiptirler.

Setup Administrator(setupadmin):Bu role üye kullanıcılara setup admine üye ekleyebilir ve bağlı sunucular ekleyip silebilirler.Aşağıda yer alan izinlere sahiptirler.

System Administrators(sysadmin): SQL Server üzerinde tam denetime sahip olması istenen kullanıcılarda sysadmin’de olmalıdırlar. SQL Server’da tüm uygulamaları yerine getirebilirler.

Veritabanı Rolleri: Veritabanı üzerinde izinler atamak istediğinizde veritabanı rollerini kullanabilirsiniz. Bu roller veritabanları için tek tek ayarlanır, yani bir kullanıcının her veritabanında farklı rolleri olabilir.

SQL Server’da önceden tanımlı veritabanı rolleri mevcuttur. Önceden tanımlı roller yerleşiktir ve değiştirilemeyen izinleri vardır. Aşağıda önceden tanımlı roller ve açıklamaları yer almaktadır.

db_accesadmin: Bir veritabanına oturum ekleme ve çıkarma yetkisine sahip olması gereken kullanıcılar bir role üye edilmelidir.

db_backupoperator: Veritabanı yedeklemesi yapması gereken kullanıcılar bu role üye olmalıdırlar.

db_datareader: Veritabanından veriyi görüntüleyebilirler.

db_datawriter: Veritabanı üzerinde değişiklik yapabilme yetkisine sahip kullanıcılar bu role üye yapılmadırlar. Bu role üye kullanıcılar delete, insert ve update işlemlerini yapabilirler.

db_ddladmin: Bu role üye kullanıcılar SQL Server’ın veri tanımlama dili (data definition language-ddl)ile ilgili haklara sahip olurlar.

db_denydatareader: Veritabanı oturumunda olan kullanıcıların veriye erişimini kısıtlamak için oluşturulan roldür. Veritabanındaki tüm nesnelerde select izinlerini yasaklayabilir veya geri alabilirler.

db_denydatawriter: Bu rolün üyeleri Veritabanındaki tüm nesnelerden insert,update ve delete izinlerini yasaklayabilir yada geri alabilirler.

db_securityadmin: İzinleri ,nesne sahipliğini ve rolleri düzenleyebilmesi gereken kullanıcılar bu role üye edilmelidir.

db_owner: Veritabanı üzerinde her türlü denetime gereksinimi olan kullanıcılar bu role üye edilmelidirler. Bu rolün üyeleri izinleri atayabilir, veritabanı ayarlarını değiştirebilir, veritabanına bakım uygulayabilir ve veritabanı üzerinde diğer tüm yönetim görevlerini gerçekleştirebilir.

public: Tüm veritabanı kullanıcılarına varsayılan olarak gelen bir roldür. En düşük izin ve ayrıcalıklarını taşımaktadır. Bir kullanıcıya public dışında atadığınız her rol, yeni ayrıcalık ve izin ekler.

Yukarıda açıklamaları yapılan Veritabanı Rollerine istenirse kendinizde yeni Veritabanı Rolleri ekleyebilirsiniz. Yeni Rol eklemek istediğiniz veritabanına girin ve Roles’ın üzerinde farenin sağ tuşu ile New Database Role seçin.

Kendinizin eklemek istediğiniz yeni Veritabanı Rolünün adını yazın ve Standard Role altında yer alan Add butonuna basın ve bu role üye yapmak istediğiniz kullanıcıyı ekleyin.

Permissions butonuna basarak açılan pencereden eklediğiniz kullanıcının o veritabanındaki hangi işlemleri yapmasını ve yapmamasını istiyorsanız bu ayarlamaları yapın.

Columns butonuna basarak izni düzenlediğiniz veritabanında kullanıcının kolonlarda ne çeşit işlemler yapıp, yapamayacağını ayarlarsanız.

Bu işlemlerle oturum ile nesne izinleri sağlamış olursunuz.

Sunucu oturumlarının, İzinlerin ve Rollerin kullanıcılar üzerindeki etkilerini öğrendikten sonra çalışmak istediğiniz sunucuda bir kullanıcı yaratmayı ve tüm yukarıda anlatılanların nasıl yapıldığını bir örnekle tamamlayıp, SQL Server’da Güvenlik konusunu tamamlayalım.

Varolan oturumları görmek için Enterprise Manager’ başlatın ve çalışmak istediğiniz sunucuya gelin, Sunucunun Security klasörünün altındaki Logins girişini seçin.

Resimde sağ tarafta yer alan Name,Type,Server Access,Default Language ve Default Database açıklamaları ise şu şekildedir.

Name :Oturum adı,

Type:  SQL Server’daki oturumları,Etki alanı kullanıcısı için <I>Windows User</I> ve Etki alanı grup hesaplarını Windows Group göstermektedir.

Server Access: Kullanıcın sunuya erişim iznini gösterir,Permit izinin var olduğunu,Deny olmadığını belirtir.

Default Database: Kullanıcı için varsayılan veritabanını.

Default Language: Kullanıcı için atan dili göstermektedir.

Logins üzerinde farenin sağ tuşuna basın ve New Login seçin.

Yukarıdaki Resimde Windows Authentication’a göre açılan kullanıcı görülmektedir.

Yukarıdaki resimde ise SQL Server Authentication’a göre açılan kullanıcı görülmektedir.İstediğiniz  kimlik doğrulama tipine seçtikten sonra.Server Roles ve Database Access’leri tanımlamanız gerekmektedir.

Server Roles’da, kullanıcıya Sunucu üzerindeki rolleri tanımlanır bu rollerin ne tür izinler ve yetkiler verdiği daha önceki bölümlerde anlatılmıştı

Database Access’le  ise kullanıcının hangi veritabanına login olabileceğini ve bu veritabanı üzerinde nasıl izinleri sahip olacağı bu alanda tanımlanır.

Eğer daha sonraki günlerde SQL Server Authentication’a göre açılan kullanıcı şifresinin değiştirilmesi isteniyorsa Password alanına yeni şifre yazılır ve confirm kutusuna aynı şifre onaylanır.

Açılan kullanıcı şirketinizden ayrılmış veya herhangi bir sebepten dolayı kullanıcı için açılan hesabı kaldırmak istiyorsanız.Kaldırmak istediğiniz kullanıcın üzerinde farenin sağ tuşu ile tıklanır ve Delete (sil)seçilir.

Veritabanı Yöneticisi olarak, SQL Server Kimlik Doğrulama Kiplerini, Sunucu Oturumlarını, İzinleri ve Rolleri kâğıt üzerinde daha önceden belirler ve bu prosedüre göre işlemler yaparsanız sonradan çıkabilecek büyük güvenlik sorunlarını önlemiş ve daha az performansla daha kolay bir yönetim yapmış olursunuz.

Kaynak:

microsoft.com

70-228: Microsoft SQL Server 2000 System Administration Training

Bir sonraki Makale’de Görüşmek Üzere…

Ka®a

SQL Server günümüzde bir çok firmanın veritabanı hizmeti verebilmek için kullandıkları sunucuların başında gelir.Firmalar için veritabanları o firmanın her şeyleridir ve bunların yedeklerinin alınmasında bir bu kadar önem taşımaktadır.SQL Server’da veritabanlarının her gün yedeklerinin alınması için işler( Job) oluşturulur.Yedeklerin alınıp alınmadığı görmek için veya Jobların çalışıp çalışmadığı bilmek için loglara bakarız.SQL Mail’i yapılandırarak loglara bakmadan oluşturduğumuz jobların bilgileri e-posta ile Outlook’umuza düşer .

1.Adım Olarak SQL Mail ve SQL Server Agent Mail’i  Yönetmek

SQL Mail ve SQL Server Agent Mail,SQL Server’ın iletim araçlarıdır.

SQL Mail’i oluşan işlemlerin sonuçlarını  e-posta ile döndürmek için kullanırız.

SQL Server Agent Mail’i  ise e-posta ve çağrıların bildirimi için kullanırız.

Bu iki uygulamada MAPI (Messaging Application Prograrnming lnterface) uyumlu bir e-posta hizmetine dayanır.SQL Server Agent Mail,SQL Server Agent aracılığı ile çalışmaktadır.

2. Adım Olarak SQLServer’ı Bir Posta İstemcisi Olarak Yapılandırmak.

E-Posta sunucunuz MAPI uyumlu ve SQL Server’ınızı geçerli bir e-posta hesabı ile yapılandırdığınız sürece e-posta alabilmeniz için bir sorun bulunmamaktadır.

Bir istemcinin mail gönderip,alabileceği en kolay e-posta hizmeti  MS Exchange’dır.

MS Exchange kullanıyorsanız aşağıdaki adımları yapmanız gerekmektedir.

SQL Mail ve SQL Server Agent Mail için bir Exchange posta kutusu oluşturun. SQL Server sunucusuna,Microsoft Outlook gibi, uyumlu bir posta istemci yazılımı yükleyin. İstemcinin SQL Mail ve SQL Server Agent Mail tarafından kullanılan önemli bileşenleri, MAPI uzantılarıdır. Outlook’da Araçlar Menüsündeki e-posta hesaplarından SQL Mail için oluşturduğunuz e-posta hesabını ekleyen yada Kontrol Paneldeki Posta aracından da bu ayarları yapabilirsiniz.

Mail alabilmek için istemciden yapılan ayarlamalardan sonra sunucu üzerinde yapılan ayarlamalara geçilir.

3. Adım Olarak SQL Mail Yapılandırmak

MS SQL Server yönetim araçı olan SQL Server Enterprise Manager çalıştırılır.

SQL Mail’in çalışabilmesi için Support Services Klasörünün altındaki Distributed Transaction Coordinator  start edilir.

SQL Mail’in üzerine gelinir ve sağ tuş ile özellikler şeçilir

SQL Mail Configuration menüsünden MAPI destekli profil name açılır liste kutusundan  seçilir.Yapılandırmayı test etmek istiyorsanız Test butonuna basılır ve Outlook’a SQL Mailden test maili gelir.

4. Adım Olarak SQL Server Agent Mail’i Yapılandırmak

SQL Server Agent Mail’ in profilini SQL Server’a tanıtmanız gerekir. Bunu, aşağıdaki adımları tamamlayarak yapabilirsiniz

SQL Server Enterprise Manager’daki Managment Klasörünün altında yer alan SQL Server Agent’ın üzerine gelinir ve sağ tuş ile özelliklere basılır.

Mail Profile alanına profil adını yazın ya da sunucu üzerinde var olan profillerdenbirini seçmek için açılır liste kutusunu kullanın. Yapılandırmayı sınamak istiyorsanız, Test’i tıklayın

SQL Server Agent Mail’i çalışır hale getirebilmek için Start ‘a  basılır.

Yukarda yapılan tüm ayarlamalar ile SQL Mail ve SQL Server Agent Mail’i yapılandırması bitmiştir.

6. Adım olarak Operator  Tanımlama ve Tanımlanmış Job’un  Operator aracılığı ile Mail Gönderme

Maillerin gönderilmesi için Operator  oluşturma  ve tanımlanmış Job’ların nasıl mail ile gönderildiği aşağıdaki adımları takip ederek yapabilirsiniz.

Operator tanımlayabilmek Managment klasörünün altındaki SQL Server Agents + işareti tıklanarak açılır  Operators sağ tuşa basılır ve New Operator seçilir.

Operator ismi girilir ve E-mail name alanına Operator için tanımlanacak mail adresi yazılır veya Adress Book açma butonu basılıp Operator olacak e-mail hesabı seçilir.

Tanımlanmış olan Job üzerine sağ tuş yapılır ve özelliklerine gelinir.

Job özelliklerindeki Notifications sekmesinden tanımlanmış olan Operatör seçilir.

Açılır liste kutusundan Operatörün hangi durumlarda mail atması isteniyorsa o alan seçilir.

Job’un  istenilen saatte yedeği başarı ile almasından sonra Outlook’a  mailin geldiği ve mailin içeriği ile ilgili bilgilendirme yaptığı görülür.

Görüşmek üzere…

Ka®a